ve de ki!

Orhan Pamuk’un Nobel ödülü alması karşısında şaşırmak, sevinmek, üzülmek, kızmak gibi karmaşık duygular içinde kalıyor insan.

Bundan birkaç ay önce Hürriyet Gösteri’nin kapağından böyle bir iş ortaya çıktmıştı (Fayrap, no:4′te yayınlandı). İnsan parmağını uzatıp türlü türlü laflar etmek istiyor, hüküm vermek istiyor örneğin ama bunların hepsi saçma. Pamuk, bir Türk romancı olarak aldı. Örneğin Fazıl Hüsnü ya da Ahmet Oktay gibi de bakılabilir olaya. Hatta “ortada fiili bir durum var” gibi gerçekten ne idüğü belirsiz ifadeler de kullanabilir.

Romancı ya da edebiyatçı ne zaman böyle menavralı işler yapsa, o büyük laflar aklıma geliyor. “Sanatçı yaşadığı toplumun eksiklerini, gediklerini vs.araştırmak, yaklaşmak ve kurgulamak durumunda kalırken hep o toplum tarafından kapı dışarı edilmek gibi bir vaka ile karşılaşır.” Büyük romancıların ağdalı biografilerinin yanına bizimkiler tarafından iliştirilmiş böyle “parlak” lafları okuyorduk değil mi? Zola böyle bir adamdı, Dosto böyle sürgüne gitti vs. Şimdi işte o yazdığınız o ağdalı lafları ya geri almanın ya da gerçek eleştirinin kulvarına girmenin zamanıdır. Karşınızda öz be öz sizden olan, sizin dilinizde yazan ve sizinle aynı havayı soluyan bir romancı var. Batılı ölçütlere göre de meşruluğu kabul edilmiş, göklere çıkarılmış, edebi zekası konusunda hiç kimsenin pek fazla olumsuz laf etmediği biri var. Sevelim sevmeyelim’i bir kenara bırakalım artık.

Orhan Pamuk’un son romanlarını okumak konusunda çekingen olsam da, kendisinin Sessiz Ev ve Cevdet Bey ve Oğulları kitaplarını önermekten başka çarem yok.

Şu da var Orhan Pamuk Nobel aldığı için bundan böyle Dünya Vatandaşı falan olmuş değil. O yüzden belki de daha fazla yüzleşmek zorunda kalacak kendi “yerliliği” ile. Bu da galiba, odasına tıkılıp yazı yazmaktan ve gerçekleri kolejli edası ile ifade etmekten öte birşey demek.